Mô hình tại Hải Phòng và Quảng Ninh đang xây dựng quy trình sản xuất từ kiểm soát con giống, thức ăn, môi trường đến đánh giá VietGAP và liên kết tiêu thụ.
Mô hình nuôi cá song (mú trân châu) bằng lồng HDPE trên biển đạt chứng nhận VietGAP gắn với tiêu thụ sản phẩm đang được triển khai tại đặc khu Cát Hải (Hải Phòng) và đặc khu Vân Đồn (Quảng Ninh).
Dự án do Ban Quản lý rừng và Khuyến nông Hải Phòng chủ trì, phối hợp với Trung tâm Khuyến nông và Quản lý bảo vệ, phát triển rừng Quảng Ninh thực hiện trong giai đoạn 2025-2027, với tổng kinh phí hơn 3,86 tỷ đồng.
Khu nuôi trồng thủy sản thuộc Dự án nuôi cá song bằng lồng HDPE trên biển đạt chứng nhận VietGAP gắn với tiêu thụ sản phẩm.
Kiểm soát từ đầu vào
Theo báo cáo tiến độ, mô hình được triển khai trên tổng quy mô 472,5 m³ lồng nuôi, trong đó Cát Hải 252 m³ và Vân Đồn 220,5 m³.
Tại Hải Phòng, 5.040 con cá song giống được đưa vào mô hình; tại Quảng Ninh là 4.410 con. Cá giống có kích cỡ 12-15 cm/con, được kiểm dịch trước khi đưa vào nuôi.
Đến thời điểm kiểm tra, đàn cá tại cả hai điểm đều sinh trưởng tốt. Tại Hải Phòng, tỷ lệ sống dự kiến đạt 87%, trọng lượng 700-750 g/con. Tại Quảng Ninh, tỷ lệ sống khoảng 86%, trọng lượng 650-700 g/con.
Không chỉ kiểm soát con giống, mô hình còn quy định cụ thể về thức ăn sử dụng trong quá trình nuôi. Tại Hải Phòng, thức ăn NUTRILIS có hàm lượng protein thô từ 43%; tại Quảng Ninh sử dụng thức ăn De Heus với hàm lượng protein thô từ 42%. Thành phần thức ăn không sử dụng chất cấm trong nuôi trồng thủy sản.
Các hộ tham gia cũng được hướng dẫn vệ sinh lồng bè, quản lý môi trường khu vực nuôi, điều chỉnh lượng thức ăn, sử dụng chế phẩm sinh học và theo dõi đàn cá trong quá trình nuôi.
Theo đơn vị thực hiện, việc áp dụng đồng bộ các quy trình này nhằm hạn chế dịch bệnh, nâng cao giá trị sản phẩm, tạo sản phẩm an toàn và giảm ô nhiễm môi trường.
Cán bộ kiểm tra quá trình sinh trưởng, phát triển của giống cá song nuôi trong lồng HDPE trên vịnh Bái Tử Long.
Từ nuôi cá đến xây dựng quy trình VietGAP
Để người nuôi không chỉ tiếp nhận con giống và vật tư mà có thể chủ động thực hiện quy trình, dự án tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật ngay trong quá trình triển khai.
Tại Cát Hải và Vân Đồn, 2 lớp tập huấn với 40 người đã được tổ chức, tập trung vào kỹ thuật nuôi cá song bằng lồng HDPE đạt chứng nhận VietGAP gắn với tiêu thụ sản phẩm.
Sau đó, dự án tiếp tục tổ chức 2 lớp tập huấn nhân rộng mô hình cho 60 học viên tại Hải Phòng và Quảng Ninh. Người học được hướng dẫn từ lựa chọn, thả giống, chăm sóc, quản lý môi trường lồng bè đến điều chỉnh lượng thức ăn, sử dụng chế phẩm sinh học và ghi chép, lưu trữ hồ sơ.
Đáng chú ý, các học viên còn được trực tiếp tham quan cơ sở nuôi cá song bằng lồng HDPE, thực hành đo các yếu tố môi trường và tìm hiểu sự khác biệt giữa mô hình áp dụng quy trình VietGAP với cơ sở nuôi đối chứng.
Đây được xem là một trong những khâu quan trọng để mô hình có thể nhân rộng, bởi yêu cầu của quy trình không chỉ nằm ở kỹ thuật chăm sóc đàn cá mà còn đòi hỏi người nuôi thực hiện đầy đủ việc ghi chép và kiểm soát các yếu tố trong quá trình sản xuất.
Hiện đơn vị chủ trì đã lựa chọn đơn vị tư vấn để hướng dẫn các cơ sở hoàn thiện hồ sơ, thủ tục theo quy phạm VietGAP. Đơn vị đánh giá đang hoàn thiện hồ sơ cấp chứng nhận cho 2 hộ tham gia mô hình tại Hải Phòng và Quảng Ninh.
Các học viên trực tiếp tham quan cơ sở nuôi cá song bằng lồng HDPE tại Vân Đồn
Bài toán đầu ra cho sản phẩm
Một điểm đáng chú ý của mô hình là việc xây dựng chuỗi liên kết không dừng ở khâu sản xuất.
Theo báo cáo, dự án đã ký hợp đồng liên kết tiêu thụ sản phẩm với Công ty TNHH Khoa Thành tại Hải Phòng. Việc gắn sản xuất với đơn vị tiêu thụ được thực hiện song song với quá trình hoàn thiện hồ sơ VietGAP.
Như vậy, mô hình đang được triển khai theo hướng kiểm soát nhiều khâu, từ con giống đầu vào, thức ăn, môi trường nuôi, quy trình chăm sóc, ghi chép sản xuất đến chứng nhận và tiêu thụ sản phẩm.
Trong thời gian tới, Ban Quản lý rừng và Khuyến nông Hải Phòng tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan chăm sóc, quản lý đàn cá, vệ sinh lồng nuôi, theo dõi tốc độ sinh trưởng và tỷ lệ sống trước khi nghiệm thu.
Sau khi hoàn thành mô hình, đơn vị chủ trì sẽ tổ chức đánh giá, rút kinh nghiệm và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả, đồng thời khuyến cáo nhân rộng trong những năm tiếp theo.
Nếu được duy trì và mở rộng, cách làm này không chỉ hướng tới nâng năng suất nuôi cá song mà còn tạo ra sản phẩm có quy trình sản xuất được kiểm soát, có hồ sơ VietGAP và gắn với đầu ra, qua đó nâng giá trị cho nghề nuôi biển tại Hải Phòng và Quảng Ninh.
