Nhiều nông dân cùng doanh nghiệp ở đặc khu Lý Sơn đang tích cực chuyển sang sản xuất hành, tỏi theo tiêu chuẩn VietGAP, tạo nền tảng phát triển nông nghiệp xanh gắn với du lịch bền vững.
Thay đổi tư duy trồng hành, tỏi
Tham gia mô hình sản xuất tỏi VietGAP qua 2 mùa vụ, anh Nguyễn Văn Hảo, ở thôn Đông An Vĩnh, đặc khu Lý Sơn, nhận thấy sự thay đổi rõ rệt trên đồng ruộng.
"Trồng theo quy trình mới, đất đai tơi xốp và màu mỡ hơn, không còn tình trạng thoái hóa, chai cứng như khi lạm dụng phân hóa học như trước kia. Củ tỏi thu hoạch rất chắc, màu sắc đẹp và giữ được hương vị cay thơm đặc trưng", anh Hảo phấn khởi chia sẻ.
Nông dân Lý Sơn đang từng bước thay đổi tư duy trồng hành, tỏi.
Không chỉ cải thiện môi trường sinh thái, mô hình mới còn giải quyết triệt để nỗi lo đảm bảo an toàn sức khỏe cho người lao động và nâng cao thu nhập. Bà Nguyễn Thị Hộ, người gắn bó lâu năm với cây tỏi Lý Sơn cho biết, việc tuân thủ quy chuẩn VietGAP tuy đòi hỏi sự tỉ mỉ trong khâu ghi chép nhật ký và quản lý phân bón. Nhưng bù lại, người trồng không phải tiếp xúc với hóa chất độc hại.
Đáng chú ý, nhờ có doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm với giá bán ổn định từ 60 - 100 nghìn đồng/kg tỏi tươi, lợi nhuận của nông dân tăng từ 10 - 20% so với phương thức canh tác truyền thống.
Cây tỏi và cây hành là 2 cây trồng chủ lực ở đặc khu Lý Sơn.
Thực tế cho thấy, hành và tỏi là hai cây trồng chủ lực, chiếm gần 1/3 diện tích tự nhiên trên đảo. Trong thời gian dài, thói quen canh tác cũ cùng áp lực rác thải nông nghiệp đã gây ra không ít thách thức cho hệ sinh thái đảo và Khu bảo tồn biển Lý Sơn. Vì vậy, sự chủ động thay đổi của người dân chính là bước đi quan trọng nhất để gỡ khó cho bài toán môi trường.
Việc trồng hành tỏi theo hướng VietGAP ở Lý Sơn thời gian qua có sự chủ động nhập cuộc của các doanh nghiệp trong việc xây dựng chuỗi liên kết bền vững với nông dân. Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Phú Sinh đã liên kết với 85 hộ dân triển khai 39ha tỏi và 750m² hành theo hướng VietGAP.
Nhiều diện tích hành, tỏi đang được canh tác theo tiêu chuẩn VietGAP.
Ông Nguyễn Văn Nhật - Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Phú Sinh cho biết, việc ứng dụng phân hữu cơ vi sinh giúp cải tạo đất và bảo quản nông sản được lâu hơn, các tinh chất quý cũng được giữ nguyên.
Chuyển đổi xanh để phát triển bền vững
Công ty CP Dori cũng hợp tác với khoảng 150 hộ dân canh tác 20ha tỏi và 5ha hành đạt chuẩn VietGAP.
Ông Phạm Văn Công - Giám đốc Công ty Cổ phần Dori nhấn mạnh, chúng tôi đang đẩy mạnh việc sản xuất hành, tỏi theo hướng mới gắn với cấp mã số vùng trồng, minh bạch thông tin qua mã QR và đẩy mạnh chế biến sâu. Quy trình này giúp bảo hộ thương hiệu tỏi Lý Sơn, chống lại nạn hàng giả, hàng nhái trên thị trường.
Đặc khu Lý Sơn có diện tích khoảng 10km2, trong đó 1/3 diện tích dành cho việc trồng hành, tỏi.
Đánh giá về hướng đi này, ông Nguyễn Quang Trung - Phó Giám đốc Sở NN&MT khẳng định, chuyển đổi sang sản xuất sạch là hướng đi đúng đắn để bảo vệ nguồn nước và tài nguyên đất ở đặc khu Lý Sơn.
Ngành nông nghiệp tỉnh đang tiếp tục phối hợp với địa phương siết chặt quản lý, đẩy mạnh cấp mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc để nâng tầm giá trị nông sản đặc hữu.
Việc chuẩn hóa vùng trồng hành, tỏi theo hướng VietGAP đã cho thấy hiệu quả kinh tế trước mắt. Điều này cũng tác động tích cực đến chiến lược dài hạn đưa Lý Sơn trở thành Trung tâm du lịch biển, đảo quốc gia định hướng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Trong không gian phát triển mới, du lịch nông nghiệp và trải nghiệm văn hóa bản địa gắn với thương hiệu "vương quốc tỏi" được xác định là sản phẩm đặc thù; giúp tạo cảnh quan thu hút du khách và cung cấp các sản phẩm quà tặng, ẩm thực an toàn, chất lượng cao.
Sản phẩm hành, tỏi được định hướng là sản phẩm đặc trưng gắn với phát triển du lịch tại Lý Sơn.
Theo ông Nguyễn Văn Huy - Chủ tịch UBND đặc khu Lý Sơn, địa phương xác định phát triển nông nghiệp sạch gắn với tăng trưởng xanh là ưu tiên hàng đầu. Thời gian tới, Lý Sơn sẽ tiếp tục tạo mọi điều kiện thuận lợi, khuyến khích các nhà đầu tư đồng hành cùng nông dân mở rộng diện tích trồng hành, tỏi theo mô hình VietGAP.
Sự kết hợp nhịp nhàng giữa "nhà nông - nhà nước - nhà doanh nghiệp - nhà khoa học" cùng tư duy nông nghiệp tuần hoàn đang mở ra chặng đường phát triển mới cho Lý Sơn. Qua đó, giúp đảo tiền tiêu bảo tồn hiệu quả giá trị các di sản để bứt phá bền vững trong tương lai.
