Nhà khoa học của nhà nông ở Quảng Trị được bình chọn là Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới

Đằng sau những danh hiệu ấy là hành trình bền bỉ của anh Nguyễn Đăng Vương (SN 1983) nhằm đưa khoa học vào sản xuất, biến những thứ tưởng như bỏ đi thành giá trị cho nông nghiệp.

Từ những thứ bỏ đi đến “tài nguyên” của nhà nông
Ở thôn Bình An, xã Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị, có một người nông dân nhiều năm nay vẫn kiên trì với một câu hỏi tưởng đơn giản: Nếu những thứ người khác xem là rác có thể trở thành nguyên liệu sản xuất thì sao?
Câu hỏi ấy đã đưa anh Nguyễn Đăng Vương đến với con đường nghiên cứu thức ăn chăn nuôi vi sinh và xây dựng mô hình nông nghiệp tuần hoàn. Anh Vương kể, năm 2017, trong chuyến đi Nhật Bản, anh đã tìm hiểu các mô hình sản xuất phân bón hữu cơ, thức ăn vi sinh và chăn nuôi hữu cơ. Sau thời gian tự học tập, nghiên cứu, anh nhận ra rằng trong một hệ thống nông nghiệp tuần hoàn, chất thải và phế phụ phẩm của quá trình này hoàn toàn có thể trở thành nguyên liệu đầu vào cho một quá trình sản xuất khác.
Từ suy nghĩ đó, năm 2019, anh bắt đầu xây dựng mô hình chăn nuôi hữu cơ trên diện tích hơn 4ha đất của gia đình. Đầu năm 2020, anh đầu tư thêm hơn 1 tỷ đồng xây dựng 9 khu vực chuồng trại chăn nuôi tổng hợp, hướng tới một quy trình sản xuất khép kín. Năm 2021, anh Vương thành lập HTX Nông nghiệp sạch Tây Sơn với 7 thành viên. Từ đây, ý tưởng của một cá nhân dần trở thành mô hình sản xuất tập thể. Cũng trong năm này, anh Vương nghiên cứu thành công công thức ủ đạm cá, kết hợp với các loại sản phẩm, phụ phẩm nông nghiệp và chế phẩm vi sinh vật để tạo ra thức ăn hỗn hợp vi sinh phục vụ chăn nuôi.
Đến năm 2022, sản phẩm thức ăn hỗn hợp vi sinh Tây Sơn được sản xuất thử nghiệm bằng máy móc, thiết bị và công nghệ phù hợp. Nguồn nguyên liệu được tận dụng từ những thứ rất quen thuộc trong đời sống sản xuất gồm phụ phẩm nông nghiệp, thủy sản, rau củ, trái cây, vỏ trứng, bã đậu tương…
Những thứ từng có nguy cơ trở thành rác thải nay được xử lý, phối trộn, lên men bằng chế phẩm vi sinh để tạo thành nguồn thức ăn cho vật nuôi. Từ năm 2023 đến nay, mỗi năm HTX sản xuất hơn 400 tấn thức ăn hỗn hợp vi sinh Tây Sơn và 50 tấn phân bón hữu cơ từ nguồn sản phẩm, phế phụ phẩm nông sản.
Việc sử dụng nguồn thức ăn này góp phần tiết kiệm khoảng 30% chi phí sản xuất cho các thành viên và trang trại liên kết, đồng thời giảm tác động đến môi trường. Đó chính là điều làm nên nét riêng trong cách làm của anh Vương - không chỉ nuôi con gì, trồng cây gì để bán, mà tìm cách giải bài toán đầu vào bằng chính những nguồn nguyên liệu sẵn có ở nông thôn.

Người nông dân làm chủ khoa học
Nếu chỉ dừng ở việc tận dụng phế phẩm để giảm chi phí, mô hình của anh Vương có lẽ chưa tạo được dấu ấn đặc biệt. Điều đáng chú ý hơn là anh đã từng bước chuẩn hóa sản phẩm, kiểm nghiệm, hoàn thiện quy trình và đưa sáng kiến vào thực tế sản xuất. Tháng 10/2023, sản phẩm thức ăn hỗn hợp vi sinh Tây Sơn được kiểm nghiệm tại Trung tâm Kỹ thuật tiêu chuẩn đo lường chất lượng. HTX sau đó thực hiện hồ sơ tự công bố tiêu chuẩn cơ sở đối với sản phẩm.
Năm 2024, sản phẩm được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp huyện và cấp tỉnh. Cũng trong năm này, dự án sản xuất thức ăn hỗn hợp vi sinh Tây Sơn từ sản phẩm, phế phụ phẩm nông sản phục vụ chăn nuôi đạt giải Nhì Cuộc thi “Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo” tỉnh Quảng Trị.
Giải pháp “Biến rác thải thành tài nguyên, biến phế phụ phẩm nông nghiệp thành thức ăn và phân bón hữu cơ vi sinh phục vụ sản xuất” cũng đạt giải Khuyến khích Cuộc thi Sáng tạo kỹ thuật nhà nông toàn quốc.
Anh Vương cho biết, quá trình nuôi, anh và các thành viên HTX sử dụng thức ăn hỗn hợp vi sinh Tây Sơn kết hợp các loại cỏ, lá cây cho lợn, gà, bò ăn một cách hợp lý. Nhờ vậy, chất lượng thịt được nâng cao và an toàn cho khách hàng. Hiện nay, mỗi năm HTX cho ra thị trường trên 6.500 con gia súc, gia cầm như lợn, bò, gà. Riêng anh Vương duy trì 300 con lợn thịt/lứa, 1.300 con gà đẻ trứng, mỗi ngày thu khoảng 700 quả trứng. Ngoài ra, còn có 2.000m2 ao nuôi cá tổng hợp, sản lượng 5 tấn/năm.
Sau khi trừ chi phí, anh Vương có thu nhập khoảng 800 triệu đồng mỗi năm, tạo việc làm cho 5 lao động thường xuyên và 20 lao động thời vụ.
Không chỉ làm thức ăn chăn nuôi, anh Vương còn tìm cách xử lý phế phụ phẩm để tạo phân bón hữu cơ. HTX đã ứng dụng chế phẩm vi sinh để xử lý hơn 22.000m³ phế phụ phẩm nông nghiệp, tạo ra hơn 17.600 tấn phân hữu cơ. Lượng phân này được sử dụng cho 5ha lúa hữu cơ và 4ha cây trồng khác tại HTX. Như vậy, trong mô hình của anh Vương, một vòng tuần hoàn được hình thành, từ phế phụ phẩm trở thành thức ăn, vật nuôi tạo ra chất thải, chất thải tiếp tục được xử lý thành phân bón, rồi quay trở lại phục vụ cây trồng. Đó cũng là hướng mà anh Vương xác định lâu dài nhằm xây dựng hệ sinh thái nông nghiệp tuần hoàn, tiết kiệm tài nguyên, giảm chất thải và tạo ra giá trị kinh tế gắn với bảo vệ môi trường.
Nhờ vậy, năm 2025, anh Vương được bình chọn là một trong 32 “Nhà khoa học của nhà nông.

Từ một mô hình gia đình đến người truyền cảm hứng cho nông dân
Với anh Vương, thành công không chỉ nằm ở những con số doanh thu hay số lượng vật nuôi. Điều anh quan tâm hơn là làm sao để những kinh nghiệm của mình có thể đến được với nhiều nông dân khác.
Để làm được điều đó, anh Vương thường xuyên phối hợp với các trường đào tạo nghề, trang trại tổ chức tập huấn, chuyển giao kỹ thuật chăn nuôi hữu cơ vi sinh cho hàng trăm thành viên; đồng thời tiếp đón nhiều đoàn đến tham quan, học tập mô hình. HTX cũng giải quyết việc làm thường xuyên cho 41 hộ thành viên, xây dựng chuỗi cung ứng các sản phẩm như thịt lợn, gà, bò, trứng, rau củ quả và đưa sản phẩm đến người tiêu dùng thông qua các cửa hàng tại trung tâm phường Đông Hà và Đà Nẵng, Huế, TP Hồ Chí Minh.
Không dừng lại ở đó, anh Vương còn hỗ trợ những hộ nông dân khó khăn bằng cách cung cấp con giống, thức ăn chăn nuôi trả chậm, hướng dẫn kỹ thuật và liên kết đầu ra.
Hàng năm, gia đình anh hỗ trợ khoảng 20-30 con lợn giống cho hội viên nông dân có hoàn cảnh khó khăn; bao tiêu đầu ra cho khoảng 1.000 con lợn thịt, 3.000 con gà, vịt và 25 tấn lúa.
Những đóng góp đó cho thấy danh hiệu “Nhà khoa học của nhà nông” năm 2025 không phải là điểm kết thúc, mà là một dấu mốc trong hành trình của anh Vương. Năm 2026, anh Nguyễn Đăng Vương được bình chọn là Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới. Đây là sự ghi nhận cho một hành trình đổi mới bắt đầu từ chính đồng ruộng, chuồng trại và những thứ tưởng như bỏ đi.
"Tôi rất vinh dự nhưng sẽ không tự hài lòng với những gì mình đạt được. Tôi sẽ tiếp tục phấn đấu để hoàn thiện bản thân, cống hiến góp sức giúp nhiều nông dân có việc làm, thu nhập tốt hơn, xứng đáng là nông dân thời kỳ đổi mới" - anh Vương chia sẻ.
Từ những phế phẩm bị xem là rác, anh Vương tìm cách biến thành thức ăn chăn nuôi và phân bón. Từ kinh nghiệm cá nhân, anh xây dựng thành quy trình sản xuất. Từ mô hình gia đình, anh phát triển thành hợp tác xã. Và từ thành quả của mình, anh tiếp tục chia sẻ với những nông dân khác.
Điều này càng làm rõ một câu chuyện, người nông dân hôm nay không chỉ biết sản xuất, mà đang từng bước làm chủ khoa học, công nghệ và tư duy kinh tế nông nghiệp.
Ở Quảng Trị, câu chuyện của anh Nguyễn Đăng Vương vì thế không chỉ là chuyện làm giàu từ nông nghiệp. Đó còn là câu chuyện về một thế hệ nông dân dám học, dám thử nghiệm và dám thay đổi cách làm để tạo ra một nền nông nghiệp xanh, sạch và bền vững.