VinaCert cập nhật và chuẩn hóa đánh giá theo yêu cầu TCVN 11892-1:2026, TCVN 14614:2026

​​​​​​
Chương trình được thực hiện bởi diễn giả Lê Ngọc Nam – Chuyên viên Phòng Khoa học Công nghệ, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cùng sự tham gia của Ban Lãnh đạo, nhân sự các phòng ban liên quan trực tiếp đến dịch vụ đánh giá chứng nhận VietGAP tại VinaCert.

Bối cảnh ra đời và tầm nhìn hệ thống của bộ tiêu chuẩn mới
Phát biểu mở đầu lớp tập huấn, ông Lê Ngọc Nam nhấn mạnh rằng bộ tiêu chuẩn VietGAP (trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản) cần phải được nhìn nhận như một hệ thống tổng thể. Được bắt đầu soạn thảo từ năm 2024, TCVN 11892-1:2026 chính thức được công bố vào ngày 08/07/2026, mang đến những thay đổi có tính bước ngoặt cho ngành nông nghiệp.

Sự ra đời của TCVN 11892-1:2026 (Thực hành nông nghiệp tốt phần 1: Trồng trọt - Xuất bản lần 2, thay thế phiên bản 2017) và TCVN 14614:2026 (Yêu cầu đối với tổ chức chứng nhận) không xuất phát từ việc phiên bản cũ "sai", mà do bối cảnh thực tiễn đã có rất nhiều thay đổi:
• Biến đổi khí hậu làm gia tăng các hình thái thời tiết cực đoan và dịch hại.
• Yêu cầu về an toàn thực phẩm (kiểm soát vi sinh, hóa học, vật lý) ngày càng khắt khe.
• Hệ thống truy xuất nguồn gốc đã chuyển dịch sang mã QR và hồ sơ số.
• Thị trường xuất khẩu đòi hỏi tốc độ và tiêu chuẩn tuân thủ cao hơn.
Chính vì các nguy cơ thay đổi, phương pháp quản lý và đánh giá chứng nhận cũng phải thay đổi.  Trọng tâm cốt lõi là chuyển dịch từ kiểm tra hình thức sang đánh giá logic, quản lý nguy cơ.

Theo đó, điểm cốt lõi của VietGAP 2026 là sự dịch chuyển mạnh mẽ từ câu hỏi "Cơ sở có làm theo điều khoản không?" sang câu hỏi "Làm vậy có kiểm soát được nguy cơ hay không?".
Tiêu chuẩn mới đặt ra 5 nguyên tắc xuyên suốt:
• Quản lý nguy cơ và an toàn thực phẩm.
• Bảo vệ môi trường và tài nguyên bền vững.
• Đảm bảo sức khỏe và an toàn lao động.
• Minh bạch truy xuất nguồn gốc và hệ thống hồ sơ.
• Thúc đẩy cải tiến liên tục.

Mọi quyết định quản lý trong sản xuất (từ đất, giá thể, nước tưới, phân bón cho đến quy trình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, thu hoạch, sơ chế và vận chuyển) đều phải xoay quanh 3 câu hỏi nền tảng: Nguy cơ là gì? Vì sao chọn biện pháp này? Có bằng chứng chứng minh biện pháp đó hoạt động hiệu quả không?. Do đó, hồ sơ trong phiên bản 2026 không còn là những tập giấy tờ làm "cho đủ" thủ tục, mà phải thực sự đóng vai trò là bằng chứng khách quan chứng minh quá trình kiểm soát rủi ro.

Chuẩn hóa hoạt động đánh giá với TCVN 14614:2026
Song hành với tiêu chuẩn thực hành tốt sản xuất, TCVN 14614:2026 thiết lập các chuẩn mực mới đối với tổ chức chứng nhận, đảm bảo năng lực, tính khách quan, sự nhất quán và hài hòa với các hướng dẫn quốc tế như ASEAN GAP.

Đối với đội ngũ chuyên gia đánh giá của VinaCert, phương pháp luận mới đòi hỏi sự thay đổi toàn diện trong cách tiếp cận hiện trường:
• Không chỉ dừng lại ở việc hỏi "Có quy trình không? Có ghi chép không?", chuyên gia phải đào sâu vào tư duy logic của cơ sở: Tại sao nhận định đó là mối nguy chính? Biện pháp kiểm soát có tương xứng với mức độ rủi ro thực tế hay không?.
• Năng lực kỹ thuật chuyên môn (am hiểu về đất, nước, thuốc bảo vệ thực vật, sơ chế) phải song hành cùng năng lực đánh giá rủi ro.
• Các công cụ hỗ trợ như đánh giá từ xa (remote audit) chỉ được sử dụng có giới hạn, có chọn lọc dựa trên đánh giá rủi ro của chính cuộc đánh giá và không thể thay thế hoàn toàn việc quan sát thực địa.

Như vậy, năng lực của chuyên gia đánh giá trong bối cảnh mới đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa năng lực kỹ thuật, sự thấu hiểu sâu sắc yêu cầu của TCVN 11892-1:2026 và TCVN 14614:2026, am hiểu quy trình sản xuất thực tế và kỹ năng đánh giá bằng chứng.
Hiệu quả thiết thực từ chương trình tập huấn
Khép lại phần trình bày lý thuyết, ông Lê Ngọc Nam đã dành nhiều thời gian trao đổi, thảo luận và trực tiếp giải đáp các vướng mắc thực tiễn phát sinh trong quá trình cung cấp dịch vụ đánh giá chứng nhận của VinaCert.

Chương trình đã giúp đội ngũ cán bộ, chuyên gia và nhân sự các phòng ban tháo gỡ nhiều điểm nghẽn, loại bỏ các hiểu lầm phổ biến như việc cho rằng phiên bản mới làm gia tăng gánh nặng hồ sơ hay việc thử nghiệm có thể thay thế hoàn toàn cho quản lý nguy cơ.

Kết thúc buổi tập huấn, ông Lê Ngọc Nam gửi gắm thông điệp mang tính định hướng chiến lược: "TCVN 11892-1:2026 thay đổi cách chúng ta ra quyết định; TCVN 14614:2026 thay đổi cách chúng ta đánh giá quyết định đó."

Thông qua những chia sẻ thực tế và sâu sắc từ chuyên viên Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, VinaCert tiếp tục khẳng định vị thế uy tín năng lực chuyên môn, sẵn sàng đồng hành cùng các cơ sở sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp trong hành trình chuyển đổi, áp dụng thành công bộ tiêu chuẩn mới, góp phần hiện thực hóa sứ mệnh: Xây dựng, phát triển dịch vụ đánh giá sự phù hợp có trách nhiệm tại Việt Nam.