Trải nghiệm chè VietGAP ở ngoại thành Hà Nội

Năm 2026, Trung tâm Khuyến nông Hà Nội triển khai mô hình sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP tại hai xã Suối Hai và Yên Bài với quy mô 20 ha, 72 hộ tham gia. Mục đích của mô hình nhằm nâng cao chất lượng, giá trị kinh tế cho bà con, đồng thời tạo cơ sở để nhân rộng trên địa bàn thành phố trong thời gian tới.

Bà Nguyễn Thị Thiết là thế hệ thứ tư trong một gia đình có truyền thống về nghề chè, hiện là chủ cơ sở sản xuất thương hiệu chè xanh Tri Kỷ nổi tiếng tại Yên Bài. Bà đã áp dụng quy trình sản xuất VietGAP, truy xuất nguồn gốc bằng mã QR để minh bạch thông tin, đồng thời tổ chức du lịch trải nghiệm cho khách tham quan, tự tay hái chè và học tập thực tế.

Bà tâm sự, chuyện chuyển đổi từ thói quen sản xuất cũ sang VietGAP ban đầu cũng gặp nhiều khó khăn, không phải suôn sẻ cả. Tuy nhiên thất bại không làm bà nản lòng, ngã ở đâu thì phải đứng dậy ở đấy. Bà tự nhủ bản thân mình phải tiên phong thực hiện trước rồi sau đó mới có thể lan tỏa cách cho người khác được. Năm 2026, bà đã vận động 17 hộ dân trong thôn tham gia mô hình trồng chè VietGAP do Trung tâm Khuyến nông Hà Nội hỗ trợ. Họ được cấp vật tư, tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn ghi chép nhật ký sản xuất, áp dụng chung một quy trình canh tác an toàn.

Hiện xã Yên Bài có trên 376 ha chè. Cùng với việc thay đổi phương thức sản xuất, các hộ làm chè ở đây cũng đặc biệt chú trọng khâu chế biến và xây dựng hình ảnh sản phẩm. Nếu như trước đây họ chủ yếu tiêu thụ sản phẩm thô thì nay nhiều hộ đã đầu tư máy sao, máy sấy hiện đại, cải tiến mẫu mã bao bì, chú trọng truy xuất nguồn gốc nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Tuy nhiên, để cây chè phát triển bền vững vẫn còn không ít khó khăn. Phần lớn diện tích chè hiện nay do các hộ sản xuất nhỏ lẻ quản lý, quy mô chưa lớn nên việc áp dụng đồng bộ quy trình sản xuất còn gặp nhiều hạn chế. Bên cạnh đó, thị trường tiêu thụ ngày càng cạnh tranh yêu cầu cao hơn về chất lượng mẫu mã và truy xuất nguồn gốc. Điều này đòi hỏi người dân phải tiếp tục đổi mới tư duy sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và biết liên kết trong tiêu thụ.

Chính quyền xã Yên Bài đang định hướng đưa sản phẩm chè lên sàn giao dịch điện tử để bán trực tiếp đến khách hàng, nâng cao giá trị; đẩy mạnh chuyển giao khoa học kỹ thuật, mở rộng diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ; hỗ trợ người dân xây dựng thương hiệu phát triển du lịch trải nghiệm gắn với vùng chè với cảnh quan. Điều thuận lợi là trên địa bàn đã có khoảng gần 200 cơ sở liên quan đến dịch vụ lưu trú như homestay, farmstay nên giờ đây chỉ cần khuyến khích liên kết với các chủ vườn chè là thành.

Chỉ cách Yên Bài chừng hơn mươi cây số, Ba Trại của xã Suối Hai từ lâu được biết đến là một trong những vùng trồng chè truyền thống lớn nhất của Hà Nội, ước tính khoảng 600 ha. Không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân, chè còn gắn bó với đời sống văn hoá bản địa nơi đây, trở thành nét đẹp truyền thống của một vùng ngoại thành Hà Nội. Nếu như trước đây bà con sản xuất chè theo kiểu tự phát, tùy ý bón phân, phun thuốc khiến cho sản phẩm kém an toàn, giá bán thấp thì gần đây họ đã chủ động phát triển theo hướng nông nghiệp xanh, an toàn, có thương hiệu.

Bởi thế, ông Đỗ Đình Trưởng, Chủ tịch Hội nông dân xã Suối Hai khẳng định mô hình khuyến nông trồng chè VietGAP là một cú hích giúp địa phương không chỉ đảm bảo được chất lượng chè, mà còn bảo đảm môi trường xanh, đồng thời hỗ trợ việc chuyển đổi số cho nông dân.

Tại Ba Trại, tỷ lệ hộ đầu tư hệ thống tưới nước tự động đã ngày một nhiều giúp tiết kiệm nước, tiết kiệm công. Các giống chè mới, chất lượng cao cũng được đưa mạnh vào sản xuất, hiện chiếm tỷ lệ khoảng 70%. Tỷ lệ ứng dụng tiêu chuẩn VietGAP vào chăm sóc và sản xuất chè theo hướng an toàn mỗi ngày một lớn, nhất là ở thôn 2 và thôn 3. Trong quá trình chăm sóc cây, người dân tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để làm phân bón hữu cơ vừa nâng cao chất lượng cho chè, vừa giảm chi phí. Khi cây chè bị bệnh, họ ưu tiên dùng chế phẩm sinh học, thuốc bảo vệ thực vật sinh học để xử lý.

Còn về chế biến, hầu hết các gia đình đã thay chảo, bệ bê-tông để sao chè, vò chè thủ công bằng máy sao chè tự động, máy vò chè để nâng cao chất lượng cũng như vệ sinh an toàn thực phẩm. Năm 2019, Ba Trại đã xây dựng nhãn hiệu tập thể “Chè búp khô Ba Trại”. Nhờ vậy mà dần dần thương hiệu này đã có chỗ đứng trên thị trường. Không chỉ vậy, năm 2021, sản phẩm chè búp khô Ba Trại còn được tham gia đánh giá, chấm điểm OCOP và công nhận ở mức 3 sao.

Bài viết có sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội.